Nông nghiệp Israel – Bài học quản lý phía sau sự thành công

srael nổi tiếng với sự thành công về nông nghiệp và mệnh danh là sa mạc nở hoa. Vậy phía sau sự thành công đó là gì? Sự thông minh và tận tâm của các nhà khoa học? Sự cần cù sáng tạo của nông dân? hay là sự định hướng và quản lý thông minh từ chính phủ? Mời các bạn cùng mình phân tích dưới nhiều góc nhìn nhé!

By

Israel nổi tiếng với sự thành công về nông nghiệp và mệnh danh là sa mạc nở hoa. Vậy phía sau sự thành công của nông nghiệp Israel là gì?? Sự thông minh và tận tâm của các nhà khoa học? Sự cần cù sáng tạo của nông dân? hay là sự định hướng và quản lý thông minh từ chính phủ? Mời các bạn cùng mình phân tích dưới nhiều góc nhìn nhé!

Tôi may mắn là 1 trong 72 sinh viên quốc tế được tham gia khóa học về An toàn thực phẩm và An ninh lương thực ở Đại học Tel Aiv vào mùa hè năm 2018. Khóa học được chia ra nhiều phần học nhỏ có liên quan từ kinh tế – chính sách công, khoa học dinh dưỡng, sức khỏe cộng đồng nhưng thứ lắng đọng lại sâu sắc nhất ở trong tôi là những câu chuyện về quản lý nguồn nước, 1 câu chuyện dài và nhiều bài học phía sau sự thành công của nông nghiệp Israel.

Đất nông nghiệp ở Israel chiếm chủ yếu bởi đất sa mạc và bán sa mạc cằn cỗi đi cùng với lượng mưa rất hạn chế, chỉ trung bình từ 20- 300mm/ năm. Với lịch sử địa chất hình thành có gắn liền với sự rút cạn của đại dương, một phần lớn vùng canh tác nông nghiệp ở sa mạc Negev là đáy biển cũ, do đó, nước cho nông nghiệp ở đây không những thiếu mà còn bị nhiễm mặn.

Bài học số 1. Israel có chiến lược phát triển nông nghiệp đúng đắn

Với những khó khăn đã nêu về điều kiện tự nhiên dành cho nông nghiệp, một điều gần như bắt buộc cho Israel là phải chọn chính xác và hợp lý cây gì để trồng, với ưu tiên hàng đầu của chính phủ nước này là cây trồng phải tiêu thụ ít nước và có giá trị thương phẩm cao. Do đó, khi nhìn về chiến lược phát triển nông nghiệp lâu dài ở vùng sa mạc Negev, sản xuất nông nghiệp ở đây không trồng những cây để cho mục địch tiêu thụ của người dân như là cây ngũ cốc, thay vào đó, chiến lược chung là trồng những cây có giá trị cao, sẵn sàng xuất khẩu đi nước ngoài và nhập mua lại những thứ mình cần.

Bài học số 2. Vượt qua được khó khăn để biến nông nghiệp thành thế mạnh.

Nếu chỉ nhìn điều kiện khắc nghiệt ở sa mạc Negev mà nói mọi thứ ở đây đều bất lợi là không đúng. Với hệ sinh thái hoang mạc khô cằn thì lượng ánh sáng nhiều, và đồng đều qua tất cả các mùa, từ đó mùa vụ trồng cây cũng linh hoạt hơn, từ đó có thể mạnh cạnh tranh hơn. Một điểm lợi thứ hai của hệ sinh thái này là rất hiếm có sâu bệnh do điều kiện tự nhiên quá khắc nghiệt, đây cũng là một điểm sáng cho một nền nông nghiệp hữu cơ mà chúng ta cần lưu tâm.

Netafirm - start up nông nghiệp Israel
Netafirm – Công ty thiết bị tưới nhỏ giọt cho nông nghiệp lớn nhất tại Israel

Nhưng trước khi có được những thế mạnh đó, con người nơi đây đã phải vượt qua sự khan hiếm và kém chất lượng của nguồn nước.

Vấn đề này được giải quyết theo nhiều hướng hướng riêng biệt nhưng cùng mang một mục tiêu.

  • Thứ nhất, tưới phải tiết kiệm. Từ đầu những thập niên 1960, một nông dân người Israel đã phát minh ra ống tưới nước nhỏ giọt đầu tiên, cho đến ngày nay, công nghệ ấy ngày càng được hoàn thiện và nhân rộng.
  • Nguồn nước tự nhiên ở Israel phần lớn bị nhiễm mặn và cũng không thể đáp ứng được cho nhu cầu tưới tiêu, do đó họ phải bổ sung nước cho nông nghiệp bằng nguồn nước khử muối và nước tái chế. Nghe chừng như đơn giản, nhưng loại nước nào tưới cho cây trồng nào được quản lý rất chặt chẽ bởi giới chức trách và được nghiên cứu kỹ lưỡng bởi các nhà khoa học tâm huyết. Đối với nguồn nước nhiễm mặn, các khoa học gia phải tính toán tưới có độ mặn bao nhiêu là phù hợp, và phải tưới bao nhiêu nước để có thể rửa trôi muối đi khỏi vùng lông hút của rễ cây để không gây chết cây và cho ra năng suất tối đa.
  • Với nguồn nước tái chế thì được chỉ định rõ ràng cho những loại cây trồng được tưới và không được tưới. Ví dụ những cây trồng là rau ăn trực tiếp thì hoàn toàn bị cấm tưới nước tái chế nhằm đảm bảo an toàn.

Sau khi giải quyết được vấn nạn thiếu nước, thì hầu như tất cả các yếu tố còn lại đều là lợi thế cho nông nghiệp Israel.

Mùa đông khi các nơi khác quá lạnh thì nhiệt độ ở đây lại phù hợp trồng nhiều loại rau quả. Thời gian nắng kéo dài và cường độ chiếu sáng cao giúp cây quang hợp tốt. Thời tiết hanh khô giúp ít sâu bệnh hại. Như vậy, khi chúng ta giải quyết được những khó khăn chỉ chúng ta có, thì chúng ta sẽ có được những sức mạnh cạnh tranh mà không ai có được. Đây là 1 bài học cực kỳ sâu sắc và đáng để ghi nhớ, ứng dụng vào cho mỗi con người, mỗi quốc gia và mỗi dân tộc.

Bài học số 3. Khi niềm tự hào là một sai lầm..

Khoảng gần 20 năm liên tiếp tự hào về công nghệ quản lý nước hiện đại, dù tưới nước với chất lượng thấp nhưng vẫn cho năng suất cao và chất lượng nông sản tốt. Cụ thể là tưới nước có độ mặn từ 2.5-6 dS/m cho chà là, 4-5 dS cho Olive, 2-3 dS cho ớt chuông (chú thích: dS là đơn vị đo độ nhiễm muối dành cho nước) thì ảnh hưởng lâu dài của việc tưới nước chất lượng thấp đã dần lộ diện. Vào khoảng năm 2011 và 2012, một nghiên cứu thực hiện trên diện rộng để đánh giá tác động của nước nhiễm mặn lên nồng độ Na+ và Cl- tích tụ trên nông sản đã được thực hiện trên diện rộng ở Israel.

Kết quả nghiên cứu này chỉ ra rằng có rất nhiều nông sản của Israel đã vượt khung tham chiếu của chuẩn USDA Mỹ ở nồng độ Na và Cl.

Không bị bất ngờ và lúng túng, các nhà khoa học ở đây đã lật lại các dữ liệu lớn, được thu về hàng năm từ các nông dân trồng cây có múi. Dữ liệu bao gồm khoảng hơn 30000 mẫu lá và đất được gởi về hằng năm trong khoảng 1990 đến 2010 cho viện nghiên cứu nông nghiệp Israel. Sau khi phân tích những kết quả này thì các nhà khoa học đánh giá được mức độ ảnh hưởng của việc tưới nước mặn cho đất và nông sản.

Những năm sau đó, với sự thay đổi về nhận thức, chiến lược tưới nước cũng dần thay đổi. Tính đến năm 2017, khoảng 48% nước được dùng cho nông nghiệp ở quốc gia này là nước ngọt mà nguồn gốc chủ yếu là từ khử mặn nước biển, nước lợ chỉ còn dùng để tưới cho những cây trồng thích hợp và những vùng thật sự cần thiết. Và tất nhiên, nông sản Israel đã khôi phục lại chất lượng để phù hợp với những tiêu chí khắt khe trên thế giới.

Như vậy, để có được một nền nông nghiệp tiên tiến như Israel ngày nay, phía sau ấy không phải chỉ là những nông dân chăm chỉ, chịu khó học hỏi, mà còn cả một hệ thống quản lý đúng đắn của nhà chức trách và nhiều thế hệ nhà khoa học tận tâm và đầy khát khao với nông nghiệp.

Israel, 19 tháng 9 2018

Nguyễn Thành Đạt – MSc in Food safety & Security Tel Aviv Univeristy

You may also like

Hot News