Hậu đại dịch, tương lai của thế giới sẽ như thế nào?

By

Bài viết dưới đây là một phân tích trên tạp chí Israel21c.org, lấy góc nhìn là của những người Israel nói về những dự đoán về sự thay đổi trong cuộc sống, văn hóa, kinh tế, chính trị của họ hậu đại dịch, nhưng nó cũng sẽ mang tới nhiều điều thú vị đáng để xem xét dưới góc nhìn của đất nước mình.

Những góc nhìn thú vị này sẽ giúp định hình lại tư duy tiếp cận của chúng ta với những sự kiện diễn ra hàng ngày, đơn giản từ những video, bức ảnh của những người nổi tiếng mà chúng ta theo dõi trên Facebook, Instagram, Twitter,… cho đến những sự kiện quốc tế đã và đang diễn ra từng ngày. Một thế giới đầy hỗn loạn nhưng cũng mới mẻ và ẩn chứa nhiều điều thú vị để khám phá.

1. Giáo sư David Passig: nhà tương lai học, giảng viên, tác giả và nhà tư vấn quốc tế về tương lai công nghệ, xã hội và giáo dục; người đứng đầu chương trình sau đại học về công nghệ thông tin và truyền thông cũng như trưởng phòng thí nghiệm công nghệ Thực tế ảo tại Bar-Ilan University School of Education.

Ông chia tương lai sau đại dịch thành các giai đoạn: giai đoạn trước mắt (tối đa 3 năm), ngắn hạn (4-10 năm), trung hạn (tối đa 30 năm) và dài hạn (30-50 năm). Viễn cảnh mà Passig đưa ra thì không hề tươi đẹp chút nào.

Chủ nghĩa dân tộc, xung đột và các sự “rung lắc” trong thể chế

Ở giai đoạn trước mắt sẽ là sự đan xen giữa các giai đoạn mở cửa và đóng cửa khi mà các chính phủ vẫn phải đấu tranh với dịch Covid-19. Thực tế không chắc chắn này sẽ ảnh hưởng tới tất cả mọi thứ từ kinh tế đến cảm xúc trên toàn thế giới.

hậu đại dịch
Người dân di chuyển bằng tàu sau sau đại dịch

Giai đoạn ngắn hạn sẽ được đặc trưng bởi sự suy giảm của toàn cầu hóa và sự gia tăng của các phong trào dân tộc và chủ nghĩa dân túy hậu đại dịch. Toàn cầu hóa và chủ nghĩa tư bản mà chúng ta đã biết từ Thế chiến thứ II dường như đã cận kề cái kết từ trước cả khi Covid-19 xuất hiện. Chúng được thể hiện bởi sự chìm đắm trong một biển những tin tức giả, quá nhiều những thông tin lan tràn khắp phương tiện truyền thông, sự mâu thuẫn trong ý kiến của những chuyên gia và sự thất bại của các tổ chức cộng đồng. Một trong những kết quả của sự bất ổn này là Tổ chức Y tế Thế giới không có thẩm quyền để yêu cầu Trung Quốc phải làm gì khi dịch bệnh diễn ra. Trong ngắn hạn, quá trình chuyển đổi có thể khá nguy hiểm. Về mặt lịch sử, các nhà lãnh đạo đã sử dụng đại dịch như một cơ hội để gieo rắc sự hận thù. Dựa trên các mô hình thống kê, xác suất xảy ra các cuộc xung đột và thậm chí là chiến tranh có thể lên tới 50-70% trong thập kỉ tới, giữa các quốc gia vốn đã có sẵn sự xung đột.

Tuy nhiên, về trung hạn, có một sự toàn cầu hóa khác sẽ xuất hiện. Mượn thuật ngữ từ vật lý lượng tử, Passig gọi đó là “entanglement mindset” (có thể tạm dịch là “Tư duy liên đới”). Điều đó có nghĩa là, sự toàn cầu hóa mới này sẽ truyền cảm hứng cho các thể chế và chính sách được xây dựng dựa trên sự thừa nhận rằng tất cả chúng ta đều đang ở trên cùng một chiếc thuyền. Passig cũng như các là tương lai học trên toàn thế giới đang nghiên cứu xem tư duy đó sẽ thay đổi thế giới như thế nào. Một khả năng có thể xảy ra là mọi người sẽ dần ít bị ảnh hưởng bởi những gì mà người nổi tiếng nói và làm như ở những thập kỉ trước đây, và sẽ dần cởi mở hơn với những ý tưởng từ những người bình thường khác.

2. David Laxer, người đứng đầu của Strategist & Storyteller tại Laxer Brand, Tel Aviv

Theo Laxer, tiếp thị dựa trên sức ảnh hưởng của những người nổi tiếng (celebrity influencer marketing) trong thời trang và du lịch đã kết thúc.

Sự kết thúc của influencer marketing cũng như các trung tâm thương mại.

Mọi người đã phản ứng một cách giận dữ với những bức ảnh lộng lẫy trên Instagram từ những người nổi tiếng khi họ cách ly xã hội tại những biệt thự xa hoa của riêng mình. Nền kinh tế dựa trên việc thu hút sự chú ý giờ có thể khiến thông điệp bị hiểu lầm khi mọi người không hề tìm kiếm những người không có sự đồng cảm với xã hội hiện tại. Trong thời điểm hiện tại, các mối quan hệ cũng dường như đang trở nên ấm hơn giữa các quốc gia vốn trước kia là thù địch, điều này có thể báo trước một kỷ nguyên hợp tác quốc tế mới hậu đại dịch.

Hậu đại dịch
Sự ảm đạm của các cửa hàng thời trang

Sẽ có những sự dịch chuyển sản xuất trở lại các quốc gia với nhiều những sản phẩm bản địa, nhưng trong thế giới của chúng ta hiện nay, chúng ta không thể tự cung tự cấp một cách hoàn toàn được mà luôn có những mức độ toàn cầu hóa nhất định. Laxer suy đoán rằng Israel có thể là Thụy Sĩ của trật tự thế giới mới khi nền kinh tế có kết nối với cả Trung Quốc và Ấn Độ, và sẽ tiếp tục kinh doanh và phát triển toàn cầu.

Tuy nhiên, sau đại dịch, các công ty sẽ cần phải điều chỉnh thương hiệu của mình để phù hợp với văn hóa tiêu dùng đã thay đổi. Laxer tin rằng chủ nghĩa tiêu dùng cho cái “tôi” đã tạm dừng. Người dân sẽ chi tiêu nhiều hơn với gia đình và ít hơn trong các cửa hàng. Các trung tâm thương mại đã lỗi thời trước corona và bây giờ sự sụp đổ của nó đang được thúc đẩy nhanh hơn. Người tiêu dùng không còn muốn ở những nơi công cộng lớn như vậy, và cũng không còn muốn mua những thứ đồ xa xỉ đó nữa. Do đó, chúng ta cần phải suy nghĩ lại về mục đích của những trung tâm mua sắm.

Đây là những thông tin thú vị mà Laxer chia sẻ về các xu hướng xảy ra hậu đại dịch. Một số thay đổi có thể sẽ là vĩnh viễn.

“Nếu bạn bị gãy chân, bạn sẽ hồi phục sau một thời gian nhất định, nhưng nó sẽ thay đổi cách bạn bước đi mãi mãi”

3. Lior Fisher Shiloni, đối tác của The Visionary, một cơ quan nghiên cứu và dự báo về xu hướng thiết kế và phong cách tại Tel Aviv

Sự loại bỏ của những bên trung gian

Theo Shiloni, sự bùng nổ của nền kinh tế chia sẻ ở giai đoạn trước có thể sẽ bị phá sản trong thời đại của sự cách ly xã hội như hiện nay. “Bản năng của chúng ta sẽ mách bảo chúng ta rằng: có lẽ việc chia sẻ mọi thứ với mọi người sẽ không phải là một ý tưởng tốt. Cho dù nền kinh tế chia sẻ là một mô hình tuyệt vời về mặt kinh tế, nhưng giờ nó sẽ phải trải qua những cuộc cải cách lớn để chỉ còn tồn tại những mô hình phù hợp với tình hình hiện thời”.

Một ví dụ là Eatwith và những sáng kiến du lịch tương tự như vậy nhằm kết nối các nhóm khách du lịch với các chủ quán ăn ở địa phương. Những ý tưởng này thực sự rất tuyệt vời, đã và đang trở nên phổ biến thì bây giờ đột nhiên mọi người lại không muốn gặp người lạ và ăn ở một ngôi nhà xa lạ nữa. Cũng từ chính thái độ này sẽ dẫn tới những sự thay đổi trong cách thiết kế không gian làm việc chung – coworking space và qua đó buộc những nhà thiết kế, những kiến trúc sư nội thất sẽ phải tạo ra những thay đổi để vừa có thể giúp mọi người có không gian làm việc cùng nhau mà vẫn cảm thấy an toàn.

Mô hình “Từ nông trại tới bàn ăn” sẽ ngày càng phát triển mạnh mẽ hơn, không chỉ trong mảng thực phẩm mà còn trong lĩnh vực thiết kế và thời trang như một phép ẩn dụ để loại bỏ tất cả những người trung gian ra khỏi mô hình. Shiloni dự đoán rằng người tiêu dùng sẽ tìm kiếm những nhà thiết kế cũng như thương hiệu mang tính địa phương và sản xuất ở quy mô nhỏ. Chủ nghĩa tối giản trong thiết kế thời trang đã phát triển mạnh mẽ sau cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008 và điều đó cũng sẽ xảy ra ở thời điểm hiện tại nhưng có những sự khác biệt nhất định. Theo Shiloni, 2 xu hướng sẽ đồng thời xuất hiện khi đại dịch kết thúc. Chúng ta sẽ thấy sự tối giản trong việc lựa chọn nơi nào và mua gì. Nhưng đồng thời với điều đó, sau một thời gian dài ở nhà, mọi người sẽ muốn vui chơi và tận hưởng cuộc sống. Điều đó có thể tạo ra những sự bùng nổ trong tiêu dùng và mua sắm.

Thời trang là một trong những ngành công nghiệp đầu tiên bị nghiền nát bởi cuộc khủng hoảng do đại dịch. Các tuần lễ thời trang thì bị hủy bỏ. Tất cả các khâu từ sản xuất, phân phối cho tới quảng cáo đều đã bị ảnh hưởng trên diện rộng tới các nhãn hàng thời trang cao cấp, các chuỗi cửa hàng. Nhiều công ty đã ngừng sản xuất cho mùa tiếp theo. Những gì chúng ta nhìn thấy trong các cửa hàng sẽ không phải là những bộ sưu tập mới nữa. Tuy nhiên, vẫn có những điều ngạc nhiên đến từ cuộc khủng hoảng, đó là sự trỗi dậy của thời trang mặt nạ và găng tay, ít nhất cho tới thời điểm mà mọi người không còn bắt buộc phải mang chúng. Chúng ta cũng đã thấy những nhà thiết kế Israel cung cấp những bộ sưu tập khẩu trang thú vị hơn những chiếc mặt nạ y tế nhàm chán.

4. Roey Tzezana, nhà tương lai học, tác giả, diễn giả cộng đồng, nhà nghiên cứu tại Blavatnik Interdisciplinary Cyber Research Center, thuộc đại học Tel Aviv, cố vấn cao cấp của World Future Society, nhà nghiên cứu tại Xprize

 Sự thiếu hụt thực phẩm, du lịch khó khăn và quyền lực chính phủ

Trong thế giới hậu Covid, chúng ta sẽ gặp phải những tình trạng thiếu hụt và tăng giá đối với những thực phẩm nhập khẩu từ châu Á, sản lượng thịt nhập khẩu giảm nhưng giá thành thì cao, du lịch hàng không hạn chế và quy định nghiêm ngặt, nhiều hơn những thay đổi lớn diễn ra tại nơi làm việc. Dĩ nhiên, không phải tất cả những điều đó là tiêu cực, Tzezana lưu ý. Chẳng hạn, sự chậm chạp tại lò mổ ở Hoa Kỳ sẽ khiến nhiều người dùng thử các loại thịt sạch (thịt “nuôi cấy”- cell-cultured meat) và các protein thay thế, tốt hơn cho sức khỏe và môi trường. Nhưng du lịch hàng không thì sẽ là một rắc rối lớn, ít nhất là cho tới khi có vaccine. Sẽ có một số nơi đóng cửa biên giới và đặt ra một số mức độ kiểm dịch nhất định đối với hành khách. Bạn sẽ phải đến sân bay trước 4 giờ để được kiểm tra và khử trùng. Bạn sẽ di chuyển với những nhóm chỉ 10 người và có thể phải đeo khẩu trang trong toàn bộ chuyến bay, và điều đó thì thực sự chẳng vui vẻ chút nào.

Nạn thất nghiệp đã và đang xảy ra cũng đã giáng một đòn mạnh vào nền kinh tế đang suy thoái của các nước phương Tây. Thêm vào nữa, những người tạm thời được nghỉ do đại dịch thì cũng có nguy cơ không thể tiếp tục công việc được nữa khi các công ty đang thắt chặt chi tiêu, giảm thiểu nhân công và chuyển dần sang tự động hóa. Tzezana tin rằng sẽ có một sự cân bằng linh hoạt giữa làm việc tại nhà và tại văn phòng cũng như công nghệ thực tế ảo sẽ ngày một trở nên phổ biến.

Covid-19 cũng sẽ ảnh hưởng đến quyền tự do cá nhân khi các quốc gia thực thi các biện pháp giám sát để xác định những người trốn cách ly hay những người mang mầm bệnh, và cuối cùng là xây dựng chính sách tiêm chủng. Mặt khác, các chính sách y tế công cộng nghiêm ngặt trên toàn thế giới cũng sẽ đảm bảo ngăn chặn các đại dịch có thể xuất hiện trong tương lai. Hãy tưởng tượng một thế giới nơi vấn đề chăm sóc sức khỏe sẽ không còn phụ thuộc vào lịch hẹn của bạn với bác sĩ nữa. Thay vào đó, bạn liên tục bị theo dõi bởi điện thoại thông minh, smartwatch và Google. Dữ liệu sẽ được chuyển đến các nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe của bạn để chẩn đoán bằng trí tuệ nhân tạo (AI). Điều này có thể chỉ mất vài năm để xảy ra.

Trong cuốn sách “Future: Money, Power, Technology and Hope” của mình, Tzezana đã dự đoán rằng các công ty Internet lớn và các tổ chức toàn cầu sẽ thách thức các cơ sở quyền lực truyền thống của chính phủ.

Điều này dường như đang trở thành sự thật khi đại dịch gây ra sự bùng nổ cho các công ty như Amazon, Google, Facebook và Microsoft. Chúng ta có thể hy vọng ít nhất một trong số các công ty này sẽ phát triển các hình thức quản trị mới cho phép mọi người phá vỡ những luật lệ của chính phủ nước họ. “Tôi nghĩ rằng, một trong những điều tốt nhất có thể xảy ra, nếu chúng ta có thể điều chỉnh những hệ thống mới đó một cách hoàn chỉnh mang tính toàn cầu, thì chúng có thể cung cấp các dịch vụ tốt hơn hầu hết các chính phủ hiện nay có thể làm” Tzezana chia sẻ.

Đây là link webinar của biên tập viên Israel21c, Nicky Blackburn và hai khách mời Lior Fisher Shiloni cũng như Roey Tzezana về vấn đề này mà mọi người có thể tham khảo.

You may also like

Hot News