Hệ sinh thái khởi nghiệp nông nghiệp: sự khác biệt Việt Nam và Israel (Phần I)

By

Mấy bữa nay thấy tinh thần khởi nghiệp ở Việt Nam đang dâng cao quá trời cao, thôi thì nhân cũng tiện có cơ hội tìm hiểu, mình mạn phép được thử so sánh hệ sinh thái khởi nghiệp non trẻ (xét riêng trong lĩnh vực nông nghiệp) của Việt Nam với Israel, để có thể hình dung ra con đường phát triển của hệ sinh thái khởi nghiệp nông nghiệp ấy.

Hệ sinh thái khởi nghiệp là gì?

Ở trong sinh học, hệ sinh thái có thể được định nghĩa là hệ thống các quần thể sinh vật sống chung và phát triển trong một môi trường nhất định, quan hệ tương tác với nhau và với môi trường đó. Còn khi dùng từ hệ sinh thái cho khởi nghiệp, đó cũng là sự ví von một cách hoàn hảo cho một hệ thống đa dạng và hoàn chỉnh các thành phần từ: các vườn ươm, tổ chức thúc đẩy kinh doanh, nhà đầu tư, chương trình tăng tốc, không gian làm việc chung hay các sự kiện khởi nghiệp… tương tác với nhau và xoay quanh những công ty khởi nghiệp.

Hệ sinh thái khởi nghiệp trong lĩnh vực nông nghiệp có thể coi là nhỏ so với tổng thể khi theo ghi nhận của Start-Up Nation Central và AgFunder thì số tiền gọi vốn trong lĩnh vực công nghệ nông nghiệp năm 2018 chỉ là 174 triệu USD trên tổng số 6.4 tỉ USD đổ vào các công ty khởi nghiệp của Israel (IVC research center). Và như một bài viết mà mình đã phân tích trước đó, hiện giờ dòng vốn đổ vào khởi nghiệp nông nghiệp ở Israel tập trung vào mảng công nghệ nông nghiệp (AgTech). Ở Việt Nam, tình trạng thậm chí còn khác hơn nữa bởi ngay cả những thành phần giúp cấu thành nên một hệ sinh thái còn chưa được hoàn chỉnh. Chỉ cho tới những năm gần đây, khi hệ sinh thái khởi nghiệp ở Việt Nam được hoàn thiện, cơ chế chính sách hỗ trợ khởi nghiệp được đẩy mạnh, nông nghiệp được định hình là một trụ cột của nền kinh tế, giúp nền kinh tế vượt qua giai đoạn khó khăn thì ngành nông nghiệp mới đang thực sự được quan tâm và đầu tư nhiều hơn, từ đó những hệ sinh thái nông nghiệp công nghệ cao mới đang dần được hình thành và phát triển.

Mô hình của Israel

Làn sóng thứ nhất của đổi mới sáng tạo trong nông nghiệp Israel đến từ những năm 2000, khi tình trạng thiếu nước và lương thực buộc Israel phải đổi mới phương thức trồng trọt, phát triển những công nghệ mới để có thể thu được nhiều sản phẩm với ít đầu vào hơn. Thành tựu của giai đoạn này là những công nghệ về nước, về nhà kính và khoa học thực vật cùng những chuyên gia có kiến thức sâu sắc trên các lĩnh vực đó. Và chính đây là nền tảng cho làn sóng đổi mới sáng tạo lần thứ 2 của Israel. Một điều kiện không thể thiếu và cần được nhắc đến đó chính là tinh thần doanh nhân và sẵn sàng chia sẻ kiến thức, góp phần tạo nên những thành công của ngành nông nghiệp. Thị trường nông, lâm, ngư nghiệp truyền thống hiện đang dần bị phá vỡ bởi sự phát triển nhanh chóng của các công ty AgTech – những tay chơi đang có ý định định hình lại bức tranh lớn của toàn ngành nông nghiệp. Và trong bài viết này, mình cũng sẽ tập trung đi sâu vào hệ sinh thái dành cho các công ty khởi nghiệp trong lĩnh vực AgTech.

Ở trên là cái nhìn tổng thể về định hướng của các công ty khởi nghiệp ở Israel, còn đằng sau đó, là cả một hệ sinh thái khởi nghiệp hoàn chỉnh đã được xây dựng và vận hành trơn tru, được thể hiện rất rõ ràng thông qua mô hình vận động của công nghệ mà đại sứ Israel tại Việt Nam, Nadav Eshcar, đã trình bày ở “Hội thảo chuyển đổi số trong lĩnh vực Nông nghiệp” vừa qua tại Việt Nam.

hệ sinh thái nông nghiệp

 Hình 1. Sự tương tác trong hệ sinh thái nông nghiệp công nghệ cao ở Israel.

Các thành phần cấu thành

Hệ sinh thái AgTech của Israel bao gồm: Các tổ chức học thuật; các công ty đầu tư mạo hiểm (VC); các cơ sở ươm tạo, tổ chức thúc đẩy kinh doanh và chính phủ.

Các tổ chức học thuật: viện nghiên cứu, các trường đại học, các trung tâm R&D, …

Với chiều sâu về chuyên môn, đây là nơi cung cấp rất nhiều các ý tưởng đổi mới và những đột phá khoa học cho thị trường. Để thu hẹp khoảng cách giữa giới học thuật và các doanh nghiệp, Israel có các tổ chức chuyển giao công nghệ (Technology transfer organization – TTO), nhờ đó các khảm phá khoa học có thể nhanh chóng được chuyển hóa thành các sản phẩm có tính ứng dụng trong thực tiễn, thu hút được đầu tư của các doanh nhân cũng như sự quan tâm của các cơ sở ươm tạo.

Một vài tổ chức chuyển giao công nghệ có thể được kể đến như: Yissum (Đại học Hebrew), Kidum (Bộ nông nghiệp Israel), BGN Technologies, Technion’s T3, …

hệ sinh thái khởi nghiệp nông nghiệp

Hình 2. Hệ sinh thái công nghệ nông nghiệp

Nguồn: Israel’s leading AgTech ecosystem opportunities and benefits of investing in Israel’s vibrant AgTech industry

Các cơ sở ươm tạo và tổ chức thúc đẩy kinh doanh

Đây là sợi dây kết nối giữa các tổ chức chuyển giao công nghệ TTO với các doanh nhân đang tìm cách thành lập các công ty khởi nghiệp hay các nhà đầu tư tìm các ý tưởng đầu tư triển vọng. Các cơ sở này cung cấp kinh phí cùng những sự hỗ trợ cần thiết cho các công ty khởi nghiệp trong giai đoạn đầu của công ty. Sự bắt tay giữa các cơ sở ươm tạo và các TTO là khá phổ biến, ví dụ như HUGrow, vườn ươm khởi nghiệp nông nghiệp của Đại học Hebrew liên kết với Yissum, TTO của họ; tổ chức thúc đẩy kinh doanh EIT Food hợp tác với Technion’s TTO…

Các công ty và quỹ đầu tư mạo hiểm

Số lượng các công ty và quỹ đầu tư mạo hiểm trong lĩnh vực AgTech của Israel là vô cùng phong phú với sự tham gia của cả trong và ngoài nước. Các tổ chức này đầu tư vào các công ty ở giai đoạn đầu, tạo điều kiện cho các công ty khởi nghiệp phát triển và mở rộng. Một trong những công ty đầu tư mạo hiểm tích cực nhất tại Israel là Trendlines, công ty này điều hành hội nghị AgriVest hàng năm, và đã đầu tư vào 19 công ty khởi nghiệp chỉ trong năm 2018. Trendlines cũng vận hành một vườn ươm tạo kết hợp với các chương trình tài trợ để cung cấp cho các doanh nhân sự hỗ trợ cả về tài chính lẫn chuyên môn trong giai đoạn đầu. Một vài các quỹ đầu tư mạo hiểm khác có thể kể đến như: Viola, ICV, Copia, Rimonim…

Chính quyền

Chính phủ Israel rất tích cực trong việc phát triển nông nghiệp công nghệ cao, thiết lập các khoản tài trợ trực tiếp cũng như đưa ra những chính sách nhằm thúc đẩy nghiên cứu, những tiến bộ, tăng khả năng cạnh tranh của ngành nông nghiệp nội tại và cung cấp cho người tiêu dùng những sản phẩm rẻ hơn, an toàn hơn. Chính phủ cũng tạo ra môi trường pháp lý thuận lợi cho việc giới thiệu các sản phẩm công nghệ nông nghiệp mới ra thị trường. Một số sáng kiến độc đáo của chính phủ Israel có thể kể đến như:

Thành lập cơ quan đổi mới của Israel (Israel Innovation Authority – IIA): hỗ trợ thông qua nhiều công cụ khác nhau như các khoản tài trợ thông qua các vườn ươm được chính phủ hậu thuẫn như The Kitchen, Trendlines; hỗ trợ tài chính cho các nghiên cứu học thuật và các thí điểm công nghệ.

GrowIL: một liên doanh phi lợi nhuận giúp thúc đẩy quan hệ đối tác, kết nối các thành phần trong hệ sinh thái. Đồng thời GrowIL cũng hỗ trợ giáo dục nông dân và các nhà đầu tư về các tiến bộ trong khoa học công nghệ và các lợi ích của chúng.

Tổ chức nghiên cứu nông nghiệp (Agricultural Research Organization (ARO) – Volcani center): chính phủ Israel hỗ trợ nghiên cứu nông nghiệp thông qua ARO, nhằm cung cấp các giải pháp giải quyết những thách thức, đồng thời hướng dẫn và hỗ trợ nghiên cứu. Ngoài ra, chính phủ cũng hỗ trợ nhiều trường đại học khác nữa trong lĩnh vực nghiên cứu và sáng tạo công nghệ ứng dụng trong nông nghiệp.

Nguồn tham khảo: Israel’s leading AgTech ecosystem opportunities and benefits of investing in Israel’s vibrant AgTech industry.

(còn tiếp…)

You may also like

Hot News